आजच्या डिजिटल युगात आधार कार्ड हे प्रत्येक नागरिकासाठी महत्त्वाचे ओळखपत्र बनले आहे. लहान मुलांसाठीही आधार कार्ड आवश्यक ठरत असून, आता 5 वर्षांखालील मुलांचे ब्लू आधार कार्ड (Bal Aadhaar) घरबसल्या बनवण्याची सुविधा उपलब्ध झाली आहे. टपाल विभाग आणि इंडिया पोस्ट पेमेंट्स बँकेच्या माध्यमातून ही सेवा सुरू करण्यात आली असून, त्यामुळे आधार केंद्रावर रांगेत उभे राहण्याची गरज राहत नाही.
ब्लू आधार कार्ड म्हणजे काय?
5 वर्षांखालील मुलांसाठी दिले जाणारे आधार कार्ड ब्लू आधार कार्ड किंवा बाल आधार म्हणून ओळखले जाते. हे कार्ड निळ्या रंगाचे असते आणि मुलाच्या आधारची नोंद पालकांच्या आधारशी जोडलेली असते.
या वयात मुलाचे बोटांचे ठसे किंवा डोळ्यांच्या बुबुळांची (आयरिस) नोंद घेतली जात नाही. फक्त मुलाचा फोटो आणि आवश्यक माहितीच्या आधारे आधार तयार केला जातो.
घरबसल्या ब्लू आधार कार्डसाठी अर्ज कसा करावा?
घरबसल्या अर्ज करण्यासाठी खालील प्रक्रिया पूर्ण करावी लागेल.
- Google Play Store वरून PostInfo App डाउनलोड करा.
- अॅप उघडून Service Request पर्याय निवडा.
- नाव, पत्ता, पिनकोड, मोबाईल क्रमांक आणि ई-मेल भरून नोंदणी करा.
- उपलब्ध सेवांमधून Aadhaar Service निवडा.
- त्यानंतर Bal Aadhaar Enrollment पर्यायावर क्लिक करा.
- मोबाईलवर आलेला OTP टाकून अर्ज सबमिट करा.
जर तुमच्या परिसरात ही सुविधा उपलब्ध असेल, तर संबंधित टपाल कार्यालयाकडून तुमच्याशी संपर्क साधला जाईल. त्यानंतर पोस्ट कर्मचारी ठरलेल्या दिवशी घरी येऊन मुलाची आधार नोंदणी प्रक्रिया पूर्ण करतील.
कोणती कागदपत्रे लागतात?
ब्लू आधार कार्ड काढण्यासाठी खालील कागदपत्रे आवश्यक आहेत.
- मुलाचे जन्म प्रमाणपत्र
- आई किंवा वडिलांपैकी एका पालकाचे आधार कार्ड
- मोबाईल क्रमांक
ब्लू आधार कार्डसाठी शुल्क किती?
5 वर्षांखालील मुलांसाठी ब्लू आधार कार्ड बनवण्याची सेवा पूर्णपणे मोफत आहे. यासाठी कोणतेही शुल्क आकारले जात नाही.
5 वर्षांनंतर काय करावे?
मूल 5 वर्षांचे झाल्यानंतर आधार कार्ड अपडेट करणे आवश्यक असते. त्यावेळी प्रथमच मुलाचे बोटांचे ठसे आणि डोळ्यांच्या बुबुळांची नोंद घेतली जाते. त्यानंतर 15 वर्षांचे झाल्यावर पुन्हा एकदा बायोमेट्रिक अपडेट करणे अनिवार्य असते.
घरपोच सेवा सर्वत्र उपलब्ध आहे का?
नाही. ही सुविधा प्रत्येक शहरात किंवा प्रत्येक पिनकोडमध्ये उपलब्ध असेलच असे नाही. त्यामुळे अर्ज करण्यापूर्वी आपल्या भागात इंडिया पोस्टची ही सेवा उपलब्ध आहे का, याची खात्री करून घ्यावी.
ब्लू आधार कार्डचे फायदे
- जन्मानंतर लवकर ओळखपत्र उपलब्ध होते.
- सरकारी योजनांचा लाभ घेणे सोपे होते.
- शाळा प्रवेश आणि इतर कागदपत्रांसाठी उपयुक्त.
- घरबसल्या नोंदणीची सुविधा उपलब्ध.
- संपूर्ण प्रक्रिया मोफत.
निष्कर्ष
5 वर्षांखालील मुलांसाठी ब्लू आधार कार्ड बनवण्याची घरपोच सुविधा पालकांसाठी मोठा दिलासा ठरत आहे. आधार केंद्रावर जाण्याची गरज न पडता पोस्ट विभागाच्या माध्यमातून घरीच नोंदणी करता येते. मात्र, ही सेवा आपल्या परिसरात उपलब्ध आहे का, याची खात्री करूनच अर्ज करावा.
Disclaimer: या लेखातील माहिती सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध माहितीनुसार तयार करण्यात आली आहे. नियम किंवा प्रक्रिया वेळोवेळी बदलू शकतात. अर्ज करण्यापूर्वी UIDAI किंवा इंडिया पोस्टच्या अधिकृत माहितीद्वारे तपशील पडताळून घ्यावेत.