दिवाळी हा हिंदू धर्मातील सर्वात मोठा आणि आनंदाचा सण मानला जातो. दिवाळीच्या उत्सवाची सुरुवात धनत्रयोदशीपासून होते. या दिवशी सोने, चांदी आणि नवीन वस्तू खरेदी करण्याला विशेष महत्त्व आहे. धार्मिक मान्यतेनुसार, धनत्रयोदशीच्या दिवशी खरेदी केल्याने घरात सुख, समृद्धी आणि भरभराट येते.
मात्र, या शुभ दिवशी काही वस्तूंची खरेदी करणे अशुभ मानले जाते. त्यामुळे धनत्रयोदशीच्या दिवशी खरेदी करताना कोणत्या वस्तू टाळाव्यात, हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे.
धनत्रयोदशी २०२६ कधी आहे?
हिंदू पंचांगानुसार, यंदा धनत्रयोदशीचा सण शुक्रवार, ६ नोव्हेंबर २०२६ रोजी साजरा केला जाणार आहे.
धनत्रयोदशीला धनतेरस किंवा धन्वंतरी जयंती असेही म्हटले जाते. या दिवशी भगवान धन्वंतरी, माता लक्ष्मी आणि भगवान कुबेर यांची पूजा केली जाते.
धार्मिक मान्यतेनुसार, या दिवशी सोने, चांदी, पितळ आणि तांब्याच्या वस्तू खरेदी करणे शुभ मानले जाते.
धनत्रयोदशीला कोणत्या वस्तू खरेदी करणे टाळावे?
१. लोखंडाच्या वस्तू
धनत्रयोदशीच्या दिवशी लोखंडाच्या वस्तू खरेदी करणे काही धार्मिक परंपरांमध्ये अशुभ मानले जाते. लोखंडाचा संबंध शनिदेवाशी जोडला जात असल्याने या दिवशी लोखंडाच्या वस्तू घरी आणणे टाळावे, अशी मान्यता आहे.
२. काळ्या रंगाच्या वस्तू
धनत्रयोदशीच्या दिवशी काळ्या रंगाच्या वस्तू खरेदी करणे काही कुटुंबांमध्ये टाळले जाते.
काळ्या रंगाचे कपडे, बॅग, बूट आणि इतर वस्तू खरेदी करण्याऐवजी शुभ रंगांच्या वस्तूंना प्राधान्य दिले जाते.
३. काचेच्या वस्तू
काचेच्या वस्तू नाजूक असल्यामुळे त्या सहज फुटू शकतात. त्यामुळे धनत्रयोदशीच्या दिवशी काचेची भांडी किंवा सजावटीच्या वस्तू खरेदी करणे काही धार्मिक मान्यतांनुसार टाळले जाते.
४. धारदार वस्तू
धनत्रयोदशीच्या दिवशी धारदार वस्तू खरेदी करणे काही परंपरांमध्ये अशुभ मानले जाते.
धारदार वस्तूंचा संबंध नात्यांमध्ये दुरावा किंवा वाद निर्माण होण्याच्या प्रतीकाशी जोडला जातो. त्यामुळे अशा वस्तूंची खरेदी या दिवशी टाळण्याची धार्मिक मान्यता आहे.
५. कृत्रिम दागिने
धनत्रयोदशीच्या दिवशी सोने आणि चांदीच्या वस्तूंना विशेष महत्त्व आहे. या दिवशी सोन्या-चांदीचे दागिने किंवा नाणी खरेदी करणे शुभ मानले जाते.
मात्र, काही धार्मिक मान्यतांनुसार कृत्रिम दागिन्यांची खरेदी टाळण्याचा सल्ला दिला जातो.
६. प्लास्टिकच्या वस्तू
धनत्रयोदशीच्या दिवशी प्लास्टिकच्या वस्तू खरेदी करणे काही परंपरांमध्ये अशुभ मानले जाते.
त्यामुळे सणाच्या खरेदीमध्ये प्लास्टिकच्या वस्तूंचा समावेश करण्याऐवजी धातूच्या वस्तूंना प्राधान्य दिले जाते.
धनत्रयोदशीला कोणत्या वस्तू खरेदी करणे शुभ मानले जाते?
धार्मिक मान्यतेनुसार, धनत्रयोदशीच्या दिवशी खालील वस्तू खरेदी करणे शुभ मानले जाते.
- सोने आणि चांदी
- चांदीची नाणी
- पितळेची भांडी
- तांब्याची भांडी
- नवीन घरगुती भांडी
- लक्ष्मी-गणेशाच्या मूर्ती
या वस्तू खरेदी केल्याने घरात सुख, समृद्धी आणि धनधान्य वाढते, अशी पारंपरिक समजूत आहे.
धनत्रयोदशीचे धार्मिक महत्त्व
धनत्रयोदशी हा सण धन, आरोग्य आणि समृद्धीशी संबंधित आहे. या दिवशी भगवान धन्वंतरी यांची पूजा केली जाते. भगवान धन्वंतरी यांना आयुर्वेद आणि आरोग्याचे देवता मानले जाते.
तसेच माता लक्ष्मी आणि भगवान कुबेर यांची पूजा करून घरात सुख-समृद्धी नांदावी, अशी प्रार्थना केली जाते.
धनत्रयोदशीच्या दिवशी घराची स्वच्छता करणे, दिवे लावणे आणि धार्मिक विधी करणे यालाही विशेष महत्त्व आहे.
निष्कर्ष
धनत्रयोदशी हा खरेदी आणि समृद्धीचा सण मानला जातो. या दिवशी सोने, चांदी आणि नवीन वस्तू खरेदी करण्याची परंपरा आहे. मात्र, काही धार्मिक मान्यतांनुसार लोखंड, काळ्या रंगाच्या वस्तू, काचेच्या वस्तू आणि इतर काही वस्तूंची खरेदी टाळली जाते.
या सर्व मान्यता धार्मिक परंपरांवर आधारित आहेत. प्रत्येक कुटुंब आणि प्रदेशानुसार या परंपरांमध्ये फरक असू शकतो.
टीप: वरील माहिती धार्मिक मान्यता आणि परंपरांवर आधारित आहे. या मान्यतांना वैज्ञानिक आधार असल्याचा दावा नाही. खरेदी करताना आपल्या गरजा आणि आर्थिक परिस्थितीचा विचार करावा.