मुलांच्या शिक्षणाचा खर्च दिवसेंदिवस वाढत आहे. त्यामुळे मुलगा किंवा मुलगी मोठी झाल्यानंतर शिक्षणासाठी मोठा निधी उपलब्ध असावा, यासाठी पालक अनेक वर्षे आधीपासून आर्थिक नियोजन करतात. यासाठी म्युच्युअल फंडातील SIP हा एक पर्याय मानला जातो. मात्र काही पालकांकडे सुरुवातीला मोठी रक्कम उपलब्ध असल्यास एकरकमी गुंतवणुकीचाही विचार केला जातो.
मुलाच्या भविष्यासाठी दरमहा ₹2,000 SIP करणे चांगले की ₹2 लाख एकरकमी गुंतवणे चांगले? हे समजून घेण्यासाठी दोन्ही पर्यायांचे गणित पाहणे महत्त्वाचे आहे.
SIP म्हणजे काय?
SIP म्हणजे Systematic Investment Plan. या माध्यमातून गुंतवणूकदार दर महिन्याला ठराविक रक्कम म्युच्युअल फंड योजनेत गुंतवू शकतो. त्यामुळे एकाच वेळी मोठी रक्कम गुंतवण्याची गरज नसते.
उदाहरणार्थ, दरमहा ₹2,000 SIP सुरू केली तर वर्षभरात एकूण ₹24,000 गुंतवले जातील. दीर्घकाळ नियमित गुंतवणूक केल्यास चक्रवाढीच्या परिणामामुळे निधी वाढण्याची शक्यता असते.
₹2,000 दरमहा SIP चे गणित
समजा पालकांनी मुलाच्या शिक्षणासाठी दरमहा ₹2,000 ची SIP सुरू केली आणि दीर्घकाळ ती सुरू ठेवली. अशा परिस्थितीत गुंतवणुकीची एकूण रक्कम, गुंतवणुकीचा कालावधी आणि म्युच्युअल फंडाचा प्रत्यक्ष परतावा यावर अंतिम निधी अवलंबून राहील.
SIP मध्ये बाजारातील चढ-उतारांचा परिणाम होत असतो. त्यामुळे निश्चित परतावा मिळेल असे गृहीत धरता येत नाही.
₹2 लाख एकरकमी गुंतवणूक म्हणजे काय?
ज्यांच्याकडे सुरुवातीला ₹2 लाख उपलब्ध आहेत, ते ही रक्कम एकाच वेळी म्युच्युअल फंडात गुंतवण्याचा विचार करू शकतात. याला Lump Sum Investment म्हणजेच एकरकमी गुंतवणूक म्हणतात.
या पद्धतीमध्ये सुरुवातीपासून संपूर्ण रक्कम बाजारात गुंतलेली असल्याने बाजारातील वाढीचा फायदा संपूर्ण गुंतवलेल्या रकमेला मिळू शकतो. मात्र बाजारात घसरण झाली तर गुंतवलेल्या रकमेच्या मूल्यावर त्याचा परिणामही होऊ शकतो.
SIP आणि एकरकमी गुंतवणुकीत फरक
SIP मध्ये नियमितपणे थोडी-थोडी रक्कम गुंतवली जाते. त्यामुळे पगार किंवा नियमित उत्पन्नातून गुंतवणूक करण्याचा पर्याय उपलब्ध होतो.
एकरकमी गुंतवणुकीत मोठी रक्कम सुरुवातीलाच गुंतवावी लागते. त्यामुळे सुरुवातीला उपलब्ध असलेली मोठी रक्कम गुंतवण्याची क्षमता असलेल्या व्यक्तींसाठी हा पर्याय विचारात घेतला जाऊ शकतो.
दोन्ही पर्यायांमध्ये जोखीम आणि परतावा बाजारातील परिस्थितीवर अवलंबून असतो.
मुलाच्या शिक्षणासाठी कोणता पर्याय निवडावा?
याचे एकच उत्तर सर्वांसाठी लागू होत नाही. पालकांचे उत्पन्न, बचत, गुंतवणुकीचा कालावधी, आर्थिक उद्दिष्ट आणि जोखीम स्वीकारण्याची क्षमता यानुसार निर्णय बदलू शकतो.
जर दर महिन्याला नियमित रक्कम बाजूला काढणे सोयीचे असेल तर SIP हा शिस्तबद्ध गुंतवणुकीचा पर्याय ठरू शकतो. दुसरीकडे, आधीपासून मोठी रक्कम उपलब्ध असल्यास एकरकमी गुंतवणुकीचा विचार केला जाऊ शकतो.
गुंतवणुकीपूर्वी ही गोष्ट लक्षात ठेवा
म्युच्युअल फंडातील गुंतवणूक बाजाराच्या जोखमीच्या अधीन असते. त्यामुळे कोणत्याही उदाहरणातील परतावा हा हमीचा परतावा समजू नये. भविष्यातील शिक्षणाचा खर्च लक्षात घेऊन आर्थिक उद्दिष्ट निश्चित करणे आणि त्यानुसार गुंतवणुकीचा निर्णय घेणे महत्त्वाचे आहे.
गरज असल्यास पालकांनी पात्र आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला घेऊन आपल्या परिस्थितीनुसार योग्य पर्याय निवडावा.
निष्कर्ष
मुलाच्या शिक्षणासाठी लवकर आर्थिक नियोजन सुरू करणे महत्त्वाचे आहे. दरमहा ₹2,000 सारखी नियमित SIP असो किंवा ₹2 लाखांची एकरकमी गुंतवणूक असो, अंतिम परिणाम गुंतवणुकीचा कालावधी, बाजारातील कामगिरी आणि निवडलेल्या योजनेवर अवलंबून असतो.
त्यामुळे केवळ जास्त परताव्याच्या अपेक्षेने निर्णय घेण्याऐवजी मुलाच्या शिक्षणाचे उद्दिष्ट, उपलब्ध निधी आणि जोखीम लक्षात घेऊन नियोजन करणे अधिक योग्य ठरते.
महत्त्वाची सूचना: हा लेख केवळ माहितीच्या उद्देशाने आहे. म्युच्युअल फंडातील परतावा निश्चित किंवा हमीचा नसतो. गुंतवणूक करण्यापूर्वी योजनेची कागदपत्रे व जोखीम समजून घ्या आणि आवश्यक असल्यास पात्र आर्थिक सल्लागाराचा सल्ला घ्या.