स्वातंत्र्यदिनाच्या दिवशी पेट्रोल-डिझेलबाबत महत्त्वाची बातमी समोर आली आहे. केंद्र सरकारने पेट्रोल, डिझेल आणि विमान इंधनाच्या निर्यातीवरील विंडफॉल टॅक्समध्ये कपात केली आहे. हा निर्णय 15 ऑगस्ट 2026 पासून लागू झाला आहे.

पेट्रोलवरील विंडफॉल टॅक्स शून्य

सरकारच्या नव्या निर्णयानुसार पेट्रोलच्या निर्यातीवरील विंडफॉल टॅक्स पूर्णपणे हटवण्यात आला आहे. यापूर्वी पेट्रोलच्या निर्यातीवर प्रति लिटर ₹3.50 कर होता. आता हा कर शून्य करण्यात आला आहे.

डिझेलवरील करातही कपात

डिझेलच्या निर्यातीवरील विंडफॉल टॅक्स ₹25.50 प्रति लिटरवरून कमी करून ₹24 प्रति लिटर करण्यात आला आहे. म्हणजेच प्रति लिटर ₹1.50 ची कपात करण्यात आली आहे.

विमान इंधनावरील कर कमी

विमानांसाठी वापरल्या जाणाऱ्या एव्हिएशन टर्बाइन फ्युएल म्हणजेच ATF वरील निर्यात करदेखील कमी करण्यात आला आहे. हा कर ₹22 वरून ₹19.50 प्रति लिटर करण्यात आला आहे.

पेट्रोल-डिझेल खरंच स्वस्त होणार का?

सरकारने विंडफॉल टॅक्स कमी केल्यामुळे सर्वसामान्यांना पेट्रोल-डिझेलच्या पंपावरील दरात लगेच मोठी कपात मिळेल, असे समजणे योग्य ठरणार नाही. कारण हा बदल मुख्यतः निर्यात होणाऱ्या पेट्रोलियम उत्पादनांवरील कराशी संबंधित आहे. देशांतर्गत पेट्रोल-डिझेलच्या किरकोळ दरांवर या निर्णयाचा थेट परिणाम होत नाही.

विंडफॉल टॅक्स म्हणजे काय?

जागतिक बाजारात कच्च्या तेलाच्या किंवा पेट्रोलियम उत्पादनांच्या किमती वाढल्यामुळे तेल कंपन्यांना असामान्य किंवा अतिरिक्त नफा मिळतो. अशा अतिरिक्त नफ्यावर सरकारकडून आकारला जाणारा विशेष कर म्हणजे विंडफॉल टॅक्स.

भारताने हा कर पहिल्यांदा 2022 मध्ये लागू केला होता. नंतर तो हटवण्यात आला आणि 2026 मध्ये जागतिक तेल बाजारातील परिस्थिती बदलल्यानंतर पुन्हा लागू करण्यात आला. सरकार आंतरराष्ट्रीय किमतींच्या आधारे या कराचा दर साधारणपणे दर पंधरवड्याला बदलते.

3 ऑगस्टला कर वाढवला होता

विशेष म्हणजे 3 ऑगस्ट 2026 रोजी सरकारने याच विंडफॉल टॅक्समध्ये मोठी वाढ केली होती. त्यावेळी पेट्रोलवरील कर ₹3.50, तर डिझेलवरील कर ₹25.50 प्रति लिटर करण्यात आला होता. आता 15 ऑगस्टला सरकारने पुन्हा दर कमी केले आहेत.

तेल कंपन्यांना काय फायदा होणार?

निर्यात होणाऱ्या पेट्रोलियम उत्पादनांवरील कर कमी झाल्यामुळे तेल कंपन्या आणि रिफायनरी कंपन्यांना काही प्रमाणात दिलासा मिळण्याची शक्यता आहे. विशेषतः पेट्रोलवरील निर्यात कर शून्य झाल्यामुळे संबंधित कंपन्यांच्या निर्यात व्यवहारांवरील करभार कमी होऊ शकतो.

सर्वसामान्य वाहनचालकांसाठी महत्त्वाचे

पेट्रोल-डिझेल स्वस्त झाल्याची बातमी ऐकून वाहनचालकांना मोठा दिलासा मिळाल्याचे वाटू शकते; मात्र सध्याचा निर्णय थेट देशांतर्गत पंपावरील दर कमी करण्याचा निर्णय नाही. त्यामुळे आपल्या शहरातील पेट्रोल आणि डिझेलच्या प्रत्यक्ष दरात किती बदल होतो, हे स्वतंत्रपणे तपासणे महत्त्वाचे आहे.

एकंदरीत, स्वातंत्र्यदिनी केंद्र सरकारने पेट्रोल, डिझेल आणि ATF च्या निर्यातीवरील विंडफॉल टॅक्समध्ये कपात केली आहे. पेट्रोलवरील निर्यात कर शून्य झाला असून डिझेल आणि ATF वरील करही कमी करण्यात आला आहे. मात्र याचा देशांतर्गत ग्राहकांच्या पेट्रोल-डिझेल दरावर तात्काळ थेट परिणाम होईलच असे नाही.

डिस्क्लेमर: वरील माहिती उपलब्ध सरकारी निर्णय आणि वृत्तमाध्यमांच्या अहवालांवर आधारित आहे. पेट्रोल-डिझेलचे स्थानिक किरकोळ दर वेगवेगळ्या शहरांमध्ये बदलू शकतात. कोणताही आर्थिक निर्णय घेण्यापूर्वी अधिकृत माहिती तपासा.