आजच्या धावपळीच्या जीवनात अभ्यास, काम, कुटुंब, आर्थिक चिंता आणि सततचा मोबाईल वापर यामुळे मनावर ताण येऊ शकतो. अनेक वेळा कोणतेही मोठे कारण नसतानाही अस्वस्थ किंवा चिडचिड वाटते. अशावेळी मनाला थोडा आराम देणे आणि स्वतःसाठी वेळ काढणे गरजेचे असते.
मन शांत ठेवण्यासाठी काही सोप्या सवयी रोजच्या जीवनात अंगीकारता येतात. या सवयी नियमित केल्यास तणाव कमी करण्यास आणि मन अधिक स्थिर ठेवण्यास मदत होऊ शकते.
काही मिनिटे शांत बसा
दिवसभरातील काही मिनिटे शांतपणे बसण्यासाठी राखून ठेवा. या वेळेत मोबाईल, टीव्ही किंवा इतर स्क्रीनपासून थोडे दूर राहा. डोळे बंद करून हळूहळू श्वास घ्या आणि सोडा.
मनात विचार येत असतील तरी त्यांना जबरदस्तीने थांबवण्याचा प्रयत्न करू नका. फक्त श्वासाकडे लक्ष देण्याचा प्रयत्न करा.
नियमित चालण्याची सवय लावा
हलके चालणे ही मन आणि शरीर दोन्हीसाठी चांगली सवय ठरू शकते. शक्य असल्यास सकाळी किंवा संध्याकाळी काही वेळ मोकळ्या वातावरणात फिरा.
चालताना सतत मोबाईल पाहण्याऐवजी आजूबाजूच्या वातावरणाकडे लक्ष द्या. निसर्गाच्या सान्निध्यात थोडा वेळ घालवल्याने मनाला प्रसन्न वाटू शकते.
पुरेशी झोप घ्या
मन शांत ठेवण्यासाठी झोपेची नियमित वेळ ठेवणे महत्त्वाचे आहे. झोपण्यापूर्वी सतत मोबाईल वापरणे किंवा उशिरापर्यंत स्क्रीन पाहणे टाळण्याचा प्रयत्न करा.
दररोज साधारण एकाच वेळी झोपण्याची आणि उठण्याची सवय लावल्यास झोपेची दिनचर्या व्यवस्थित ठेवण्यास मदत होते.
आवडता छंद जोपासा
मनावर सतत विचारांचे ओझे असल्यास आवडत्या कामासाठी थोडा वेळ द्या. वाचन, चित्रकला, संगीत ऐकणे, बागकाम, लेखन किंवा इतर कोणताही आवडता छंद मनाला सकारात्मक व्यस्तता देऊ शकतो.
छंदासाठी मोठा वेळ देण्याची गरज नाही. दररोज काही मिनिटेही पुरेशी ठरू शकतात.
जवळच्या व्यक्तींशी बोला
मनात चिंता किंवा ताण असेल तर तो सगळा स्वतःपुरता ठेवण्याची गरज नाही. विश्वासू कुटुंबातील व्यक्ती, मित्र किंवा शिक्षक यांच्याशी बोलल्याने मन हलके वाटू शकते.
कधी कधी समस्या लगेच सुटत नसली तरी आपले विचार कोणीतरी शांतपणे ऐकणेही उपयोगी ठरते.
सतत मोबाईल वापरणे कमी करा
सोशल मीडिया आणि सतत येणाऱ्या नोटिफिकेशन्समुळे मनाला विश्रांती मिळणे कठीण होऊ शकते. त्यामुळे दिवसातील काही वेळ स्क्रीनपासून दूर राहण्याचा प्रयत्न करा.
विशेषतः झोपण्यापूर्वी मोबाईल बाजूला ठेवण्याची सवय लावणे फायदेशीर ठरू शकते.
स्वतःवर अनावश्यक दबाव टाकू नका
प्रत्येक काम परिपूर्ण झालेच पाहिजे, असा सतत दबाव स्वतःवर ठेवू नका. चुका होणे आणि काही गोष्टी अपेक्षेप्रमाणे न होणे हा जीवनाचा भाग आहे.
दिवसभरातील कामांमध्ये प्राधान्यक्रम ठरवा आणि शक्य तितके एकावेळी एकच काम पूर्ण करण्याचा प्रयत्न करा.
दिवसातील चांगल्या गोष्टी आठवा
रात्री झोपण्यापूर्वी दिवसभरात घडलेल्या दोन-तीन चांगल्या गोष्टी आठवण्याचा प्रयत्न करा. त्या अगदी छोट्या असल्या तरी चालतील.
यामुळे लक्ष सतत समस्यांकडे न राहता सकारात्मक अनुभवांकडे वळण्यास मदत होऊ शकते.
शेवटी एक महत्त्वाची गोष्ट
मन कधी शांत तर कधी अस्वस्थ असणे स्वाभाविक आहे. मात्र सतत चिंता, खूप अस्वस्थता किंवा दैनंदिन कामांवर परिणाम जाणवत असेल तर विश्वासू व्यक्तीशी बोलणे आणि योग्य व्यावसायिक मदत घेणे चांगले.
मन शांत ठेवण्यासाठी कोणताही एक जादूचा उपाय नसतो. नियमित झोप, योग्य विश्रांती, शारीरिक हालचाल, आवडते छंद आणि जवळच्या व्यक्तींशी संवाद अशा छोट्या सवयी हळूहळू सकारात्मक फरक घडवू शकतात.
डिस्क्लेमर: हा लेख सामान्य माहितीसाठी आहे. मानसिक आरोग्याशी संबंधित गंभीर किंवा सततच्या त्रासासाठी पात्र डॉक्टर किंवा मानसिक आरोग्य तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.