lek ladaki yojana मुलगी जन्माला आली की घरात आनंदाचं वातावरण निर्माण होतं, पण अनेक कुटुंबांमध्ये तिच्या शिक्षण-संस्कारांचा खर्च कसा भागवायचा याची चिंता देखील असते. हीच चिंता कमी करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाने ‘लेक लाडकी योजना’ सुरू केली आहे. या योजनेत मुलीच्या जन्मापासून ते तिच्या 18 वर्षांपर्यंत टप्प्याटप्प्याने आर्थिक मदत दिली जाते. एकूण मिळून सुमारे 1 लाख 1 हजार रुपयांपर्यंत सहाय्य मिळू शकतं. त्यामुळे मुलींच्या शिक्षणाला चालना मिळते आणि पालकांवरील आर्थिक ताण कमी होतो.
या योजनेचा लाभ कोणाला मिळणार?
ही योजना प्रामुख्याने आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल कुटुंबांसाठी आहे. पिवळे आणि केशरी रेशन कार्डधारक कुटुंबांतील मुलींना या योजनेचा फायदा मिळतो. 1 एप्रिल 2023 नंतर जन्मलेल्या मुलींसाठी ही योजना लागू आहे. एका कुटुंबातील एक किंवा दोन मुलींना याचा लाभ मिळू शकतो. कुटुंब महाराष्ट्र राज्यातील रहिवासी असणे आवश्यक आहे. तसेच कुटुंबाचे वार्षिक उत्पन्न 1 लाख रुपयांपेक्षा जास्त नसावे.
मुलीला किती आणि कधी पैसे मिळतात?
या योजनेत एकदम मोठी रक्कम न देता टप्प्याटप्प्याने मदत दिली जाते. मुलीच्या जन्मानंतर पहिल्यांदा काही हजार रुपयांची मदत मिळते. त्यानंतर ती पहिलीत, सहावीत आणि अकरावीत गेल्यावर वेगवेगळ्या टप्प्यांवर आर्थिक सहाय्य दिलं जातं. शेवटी मुलगी 18 वर्षांची पूर्ण झाल्यावर मोठी रक्कम थेट तिच्या खात्यात जमा केली जाते. या पद्धतीमुळे शिक्षणाच्या प्रत्येक टप्प्यावर कुटुंबाला आधार मिळतो.
पात्रतेचे महत्त्वाचे नियम कोणते?
या योजनेत काही आवश्यक अटी आहेत. कुटुंबात दोनपेक्षा जास्त अपत्ये नसावीत. काही टप्प्यांवर कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र सादर करणं बंधनकारक असू शकतं. लाभार्थी मुलगी आणि पालकांचे बँक खाते महाराष्ट्रात असणे आवश्यक आहे. सर्व माहिती खरी व अचूक असावी, अन्यथा अर्ज नाकारला जाऊ शकतो.
अर्ज कुठे आणि कसा करायचा?
अर्ज करण्याची प्रक्रिया अगदी सोपी आहे. तुमच्या परिसरातील अंगणवाडी सेविकेकडे जाऊन अर्ज सादर करायचा आहे. शासनाने दिलेल्या नमुन्यानुसार साध्या कागदावर अर्ज लिहून देता येतो. त्यात नाव, पत्ता, मोबाईल नंबर, मुलीची माहिती, बँक तपशील आणि कोणत्या टप्प्यासाठी अर्ज केला आहे हे स्पष्ट लिहायचं असतं. अर्ज केल्यानंतर पोहोच पावती घ्यायला विसरू नका.
कोणती कागदपत्रे लागतात?
अर्जासोबत काही महत्त्वाची कागदपत्रे जोडावी लागतात. यात मुलीचा जन्म दाखला, पालकांचे आधार कार्ड, उत्पन्न प्रमाणपत्र, रेशन कार्ड, बँक पासबुकची प्रत, मतदान ओळखपत्र आणि शाळेचा दाखला यांचा समावेश होतो. काही प्रकरणांमध्ये कुटुंब नियोजन प्रमाणपत्र देखील आवश्यक असू शकते. कागदपत्रे पूर्ण असल्यास अर्ज प्रक्रिया जलद होते.
अर्ज केल्यानंतर पुढची प्रक्रिया काय असते?
अंगणवाडी सेविका तुमचा अर्ज तपासून शासनाच्या ऑनलाईन प्रणालीवर नोंदवते. त्यानंतर संबंधित अधिकाऱ्यांकडे तो पाठवला जातो. साधारण दोन महिन्यांच्या आत अर्जावर निर्णय घेतला जातो. मंजुरी मिळाल्यावर लाभाची रक्कम थेट बँक खात्यात जमा केली जाते. त्यामुळे मधे कोणतीही दलाली किंवा अडचण येत नाही.
या योजनेचा समाजावर होणारा परिणाम
लेक लाडकी योजना ही फक्त आर्थिक मदत नसून मुलींच्या भविष्यासाठी मोठं पाऊल आहे. यामुळे मुलींच्या शिक्षणाला प्रोत्साहन मिळतं, बालविवाहासारख्या समस्यांवर नियंत्रण येतं आणि कुटुंबात मुलींचं स्थान अधिक मजबूत होतं. सरकारचा हा उपक्रम मुलगी ही ओझं नसून घराची ताकद आहे, हा सकारात्मक संदेश देतो.
निष्कर्ष
जर तुमच्या घरात मुलगी जन्माला आली असेल आणि तुम्ही पात्र असाल, तर या योजनेचा नक्की लाभ घ्या. वेळेवर अर्ज करा आणि सर्व कागदपत्रे व्यवस्थित सादर करा. योग्य माहिती आणि थोडी जागरूकता तुमच्या मुलीचं भविष्य उज्वल करू शकते.
अस्वीकरण: वरील माहिती ही सामान्य मार्गदर्शनासाठी आहे. अर्ज करण्यापूर्वी स्थानिक अंगणवाडी कार्यालय किंवा संबंधित सरकारी विभागाकडून अद्ययावत नियम व अटी तपासून घ्याव्यात.